Ιστορία

Η Στεμνίτσα είναι ένα ορεινό χωριό του δήμου Γορτυνίας της Αρκαδίας. Χτισμένη στο όρος Μαίναλο και σε ύψος 1083 μέτρων, είναι χαρακτηρισμένη ως παραδοσιακός οικισμός. Η απόσταση της από την Αθήνα είναι 220 χιλιόμετρα και 45 χιλιόμετρα από την Τρίπολη. Ο πληθυσμός της σύμφωνα με την απογραφή του 2011 είναι 191 κάτοικοι, ενώ το 2001 ήταν 412 κάτοικοι.

Η περιοχή είναι από την αρχαιότητα γνωστή ως Υψούς. Σύμφωνα με τη μυθολογία, η αρχαία Υψούς χτίστηκε από τον Υψούντα, έναν από τους πενήντα γιους του βασιλιά της Αρκαδίας Λυκάονα. Στην Υψούντα γίνεται αναφορά και από τον Παυσανία στα «Αρκαδικά». Είναι άγνωστο πότε ακριβώς μετονομάστηκε σε Στεμνίτσα αλλά εικάζεται ότι έγινε τον 7ο αιώνα μ.Χ., μετά την εποίκιση των περιοχών από Σλάβους, καθώς Στεμνίτσα σημαίνει τόπος δασώδης και σκιερός στα σλαβικά. Κατά τη Βυζαντινή περίοδο η περιοχή γνώρισε μεγάλη ακμή.

Στην επανάσταση του 1821 το χωριό έπαιξε πρωταγωνιστικό ρόλο. Από τη Στεμνίτσα καταγόταν η οικογένεια προεστών και αγωνιστών Αλεξανδρόπουλων. Ο Κωνσταντίνος Αλεξανδρόπουλος, μυημένος στη Φιλική Εταιρεία, συγκρότησε σώμα από 175 Στεμνιτσιώτες και την 25 Μαρτίου 1821 κατέβηκε στον κάμπο της Καρύταινας για να πολιορκήσει τους εκεί Τούρκους. Την 25 Απριλίου ορίστηκε “αρχιστράτηγος” με το όνομα “Κωνσταντίνος Υψηλάντης”, σύμφωνα με έγγραφο όπου ορκίζονται και υπογράφουν 41 κληρικοί και λαϊκοί της περιοχής. Αγωνιστές υπήρξαν και ο αδελφός του, ο γιος του Ιωάννης που συμμετείχε στις μάχες ενώ ήταν ακόμα έφηβος, ο γιος του Αλέξανδρος που υπηρέτησε στο πλοίο του Κανάρη, ο επίσης γιος του Βασίλειος, γεννημένος το 1809, που ακολουθούσε τον πατέρα του στις μάχες. Ο Ιωάννης σκοτώθηκε στη μάχη των Τρικόρφων παρουσία του αδελφού του Βασίλη. Ο Χρήστος Αλεξανδρόπουλος ήταν πιθανώς συγγενής των προηγουμένων, ο οποίος δόθηκε ως όμηρος για εγγύηση στους τουρκαλβανούς που αποφάσισαν να φύγουν από τον Ιμπραήμ το 1827.  Από τη Στεμνίτσα καταγόταν επίσης ο αγωνιστής Δημήτριος Σφήκας ο οποίος είχε πάρει μέρος στην περίφημη Μάχη του Σκουλενίου (17 Ιουνίου 1821), ενός χωριού της σημερινής Ρουμανίας. Μεγάλη ιστορική σημασία έχει το σύγγραμμά του “Αναμνήσεις” για τα γεγονότα του 1821 στη Δακία.

Το χωρίο χρησίμευσε επίσης και ως έδρα του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη που την αποκαλούσε “χωροπούλα του Μοριά”. Λόγω του ρόλου της στον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα διετέλεσε έδρα της πρώτης Πελοποννησιακής Γερουσίας και πρώτη άτυπη πρωτεύουσα του επαναστατημένου Ελληνικού έθνους για έναν μήνα. Ανακηρύχθηκε την 27η Μαΐου του 1821 – ημερομηνία κατά την οποία έλαβε χώρα συνέλευση της Ά Πελοποννησιακής Γερουσίας στην Ι.Μ. Χρυσοπηγής στη Στεμνίτσα.

Λόγω του δύσβατου εδάφους της περιοχής, ο κόσμος στράφηκε προς το εμπόριο και την αργυροχρυσοχοΐα.

Η Στεμνίτσα υπήρξε έδρα του Δήμου Τρικολώνων που λειτούργησε την περίοδο 1835-1912 καθώς και του σύγχρονου δήμου Τρικολώνων που λειτούργησε την περίοδο 1999-2010.[5] Στο διάστημα 1912-1995 αποτέλεσε ξεχωριστή κοινότητα, ενώ στο σύντομο διάστημα 1995-1998 αποτέλεσε έδρα του Δήμου Στεμνίτσας που αποτέλεσε συνέχεια της κοινότητας [6]. Από το 2011 ανήκει στον Δήμο Γορτυνίας.

Αξιοθέατα

Η Στεμνίτσα αποτελεί έναν δημοφιλή τουριστικό προορισμό καθ’όλη τη διάρκεια του έτους. Σε αυτήν λειτουργούν αρκετοί παραδοσιακοί ξενώνες και πολυτελές ξενοδοχείο. Ορισμένα από τα αξιοθέατα της περιοχής είναι:

Το Λαογραφικό μουσείο, το φαράγγι του Λούσιου, τα μοναστήρια του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου, ενός από τα πιο σημαντικά μοναστήρια της Πελοποννήσου, η Ι.Μ. Παναγίας Φιλοσόφου και η Ι.Μ Ζωοδόχου Πηγής (15ος αιώνας), το ελατοδάσος του Μαινάλου και το χιονοδρομικό του κέντρο, τα γραφικά χωριά και οι παραδοσιακοί οικισμοί της περιοχής.(Ελληνικό, Σύρνα, Ψάρι Γορτυνίας, Παλαμάρι, Παύλια κ.α., ο ιερός Ναός του Αγ. Γεωργίου στο κέντρο της Στεμνίτσας που περιέχει αυθεντικές τοιχογραφίες του Φ. Κόντογλου, η Μονή της Ζωοδόχου Πηγής του 15ου αιώνα, η οποία είναι χτισμένη σε ένα βραχώδη λόφο. Στο διώροφο κελί της Μονής που σώζεται μέχρι σήμερα, ήταν η έδρα της Α’ Πελοποννησιακής Γερουσίας από το Μάιο μέχρι τον Ιούνιο του 1821. Στην μονή σώζεται επίσης και ο ναός της Ζωοδόχου Πηγής, ο οποίος είναι σταυροειδής με τρούλο και εικάζεται ότι χτίστηκε γύρω στο 1443 και η Σχολή Αργυροχρυσοχοΐας.

«Αγαπητοί Επισκέπτες,

ως Δήμαρχος του Δήμου Γορτυνίας, σας καλωσορίζω στον όμορφο τόπο μας.

Είναι σίγουρο πως μετά τις διακοπές σας εδώ θα αισθανθείτε διαφορετικά!

Όπως γνωρίζετε η Ελλάδα φημίζεται για τον πολιτισμό της από την αρχαιότητα, πράγμα που θα διαπιστώσετε πολύ έντονα αφού επισκεφθείτε τα ιστορικά χωριά της Στεμνίτσας και της Δημητσάνας. Τα χωριά αυτά υπήρξαν πυλώνες που πρωτοστάτησαν στην απελευθέρωση του λαού και τον απάλλαξαν από τη βαρβαρότητα και την ανισότητα.

Εδώ μπορείτε να γευθείτε αυθεντικό ελληνικό φαγητό και να κάνετε ξέγνοιαστες χαλαρωτικές βόλτες.

Καλωσορίσατε στον Δήμο Γορτυνίας.

Ο Δήμαρχος,

Ευστάθιος Κούλης»